Dit is een versie van het Twiin Afsprakenstelsel voor consultatie
Breadcrumbs

4.1 | Context

De architectuurcontext beschrijft waarom architectuur nodig is, wat de scope ervan is en welke externe invloeden en kaders er richting aan geven.


Waarom architectuur?

Architectuur is een ondersteunend middel om invulling te geven aan de missie, visie en doelstellingen van Twiin. Architectuur bevat ontwerpkaders en maakt complexiteit inzichtelijk. Hierbij gaat het om de afspraken en specificaties van gegevensuitwisseling via Gevalideerde Twiin Knooppunten (GTK’s), de structuur en samenhang van het Twiin Afsprakenstelsel, en de organisatie van het Twiin Samenwerkingsverband. Dit inzicht ondersteunt een beter geïnformeerde besluitvorming voor consistente landelijke afspraken én vraagt om een optimale organisatie van samenwerking – zodat de juiste mensen betrokken zijn en blijven. Architectuur is daarmee een ontwerpkaderend, informatief én risico-mitigerend middel.


Belangrijk uitgangspunt: Twiin realiseert zelf geen IT-oplossingen of infrastructuren, maar voorziet uitsluitend in afspraken en specificaties die door de betrokken partijen worden toegepast.


Scope

De missie, visie en doelstellingen bepalen de focus van de Twiin Architectuur. De positie van Twiin als Landelijk afsprakenstelsel voor gezondheidsgegevens, binnen het gezondheidsinformatiestelsel, bepaalt de breedte.


De scope omvat de volgende pijlers:

Focus

  • Primaire focus: zorgaanbieders, hun leveranciers en dienstverleners die gezondheidsgegevens uitwisselen ten behoeve van zorgverlening, of daarin ondersteunen.

  • Verbrede focus op termijn: burgers en overige geautoriseerde gebruikers van gezondheidsgegevens.


Stelselrol

  • Landelijk afsprakenstelsel voor gezondheidsgegevens: Het Twiin Afsprakenstelsel transformeert stapsgewijs naar het Landelijke afsprakenstelsel voor gezondheidsgegevens met generieke afspraken voor het Gezondheidsinformatiestelsel, waarop domeinspecifieke afsprakenstelsels, programma's, projecten of overige relevante initiatieven aansluiten of naar verwijzen.

  • Interoperabiliteit: Het Landelijk afsprakenstelsel bevat afspraken en specificaties op alle lagen van het interoperabiliteitsmodel en borgt dat deze onderling consistent zijn en één samenhangend geheel vormen.


Breedte

  • Zorgdomein: Landelijke, regionale en lokale gegevensuitwisseling tussen zorgaanbieders.

  • Internationaal op termijn: Grensoverschrijdende gegevensuitwisseling met andere EU-lidstaten via het NCPeH-NL ter ondersteuning van Europese databeschikbaarheid, waaronder de European Health Data Space (EHDS).

  • Zorgdomeinoverstijgend op termijn: Uitwisseling over de grenzen van de zorg heen, waaronder de publieke gezondheid en het sociaal domein.


Ontwikkelingen

Diverse ontwikkelingen oefenen invloed uit op Twiin en daarmee de (door)ontwikkeling van de Twiin Architectuur.


Nationale visie en strategie

De Twiin Architectuur draagt, via de landelijke werkagenda, bij aan de realisatie van de Nationale visie en strategie voor het gezondheidsinformatiestelsel.


EHDS/Wegiz-tijdlijn

De doorontwikkeling van de Twiin Architectuur en de roadmap van het afsprakenstelsel worden afgestemd op de EHDS/Wegiz tijdlijn zoals beschreven in de kamerbrief: stand van zaken implementatie EHDS. Om te borgen dat landelijke afspraken toekomstbestendig en Europees interoperabel zijn, geldt de EHDS hierbij als primair vertrekpunt en is de Wegiz aanvullend.


Landelijke programma’s

Twiin is voor de aanlevering van landelijke afspraken en specificaties voor een groot deel afhankelijk van VWS-programma’s, zoals het programma Landelijk Dekkend Netwerk. De Twiin Architectuur borgt dat deze afspraken en specificaties consistent en samenhangend worden opgenomen in het Twiin Afsprakenstelsel.


GIS Architectuur (GISA)

Waar Twiin nu nog grotendeels gebruikmaakt van een eigen ontwikkelde architectuur, kan sinds de oplevering van de Architectuur van het Gezondheidsinformatiestelsel in september 2026 steeds meer op deze landelijke architectuur worden voortgebouwd. De Architectuur voor het Gezondheidsinformatiestelsel (GISA) beschrijft hoe het gezondheidsinformatiestelsel is opgebouwd, functioneert en zich doorontwikkeld. Het Twiin Afsprakenstelsel bevat de landelijke afspraken en specificaties waaraan de componenten binnen dit stelsel moeten voldoen. Beide architecturen vormen daarmee een toenemend samenhangend geheel en zullen naar verwachting steeds verder in elkaar opgaan.


Domeinspecifieke afsprakenstelsels en initiatieven

Naast VWS-programma’s is er ook ruimte voor domeinspecifieke afsprakenstelsels en initiatieven om bij te dragen aan de doorontwikkeling van het Landelijk afsprakenstelsel voor gezondheidsgegevens. Het Programma Transitie Landelijk afsprakenstelsel van het ministerie van VWS coördineert de harmonisatie tussen afsprakenstelsels en initiatieven.


Zorgpraktijk

Twiin richt zich op directe toepasbaarheid in de zorgpraktijk. Omdat landelijke afspraken en specificaties vanuit externe trajecten soms lang op zich laten wachten, kan dit op gespannen voet staan met de acute behoefte van zorgaanbieders. Om de praktijk niet te blokkeren, legt Twiin (na overleg met VWS) binnen zorgtoepassingen waar nodig - in afwachting op landelijke afspraken - tijdelijke afspraken vast. Zodra duurzame landelijke afspraken beschikbaar komen, worden deze tijdelijke vervangen.


Verbinder

Als reactie op deze externe invloed heeft de Twiin Organisatie de rol van verbinder op zich genomen. De Twiin Architectuur biedt daarvoor de gemeenschappelijke basis door architectuurkeuzes expliciet vast te leggen en te delen.

Kaders

Diverse externe kaders bepalen de keuzes die gemaakt kunnen worden bij de (door)ontwikkeling van de Twiin Architectuur. Externe kaders kunnen naast beperkingen ook mogelijkheden bieden die zonder deze kaders zouden ontbreken.


Wet- en regelgeving

De Twiin Architectuur borgt dat het afsprakenstelsel en de bijbehorende specificaties voldoen aan geldende nationale en Europese wet- en regelgeving (zoals de AVG, Wegiz en EHDS) en wettelijk verplichte normen (zoals de NEN-normen voor informatiebeveiliging). Dit juridische kader wordt nader uitgewerkt in 7 | Juridische context.


Landelijke (architectuur)besluiten

Wanneer de ontwikkeling van een afspraak of specificatie stagneert - bijvoorbeeld door juridische onduidelijkheid of gebrek aan consensus tussen partijen - kan het ministerie van VWS als houder van het GIS een formeel (architectuur)besluit nemen. Een dergelijk besluit vormt een bindend kader waaraan de Twiin Architectuur moet voldoen om de voortgang te borgen.


Kwaliteitsrichtlijnen

Kwaliteitsrichtlijnen - zoals autorisatierichtlijnen en professionele standaarden van beroepsverenigingen - bepalen onder welke voorwaarden zorgverleners gegevens mogen uitwisselen. Ze vormen een dwingend kader voor de organisatorische en autorisatie-inrichting, en worden doorvertaald in de Twiin Architectuur.


Informatiestandaarden

De ontwikkeling van Twiin Architectuur is afhankelijk van de beschikbaarheid en toepasbaarheid van informatiestandaarden. Deze informatiestandaarden bepalen hoe de zorginhoud wordt gestructureerd en uitgewisseld, en maken gebruik van bouwblokken zoals zorginformatiebouwstenen (zib’s). Nictiz draagt zorg voor de definitie van nationale informatiestandaarden en de afstemming daarvan op Europese kaders, zoals de EHDS Logical Information Models. De Twiin Architectuur volgt deze door Nictiz beheerde standaarden en borgt dat ze toepasbaar zijn binnen het Twiin Afsprakenstelsel en de specifieke zorgtoepassingen.


Technologiestandaarden

Technologiestandaarden - zoals open internationale standaarden voor transport, API’s, identificatie en authenticatie (waaronder HL7 FHIR, OAuth 2.0, OpenID Connect en IHE-profielen) - vormen het technische fundament voor gegevensuitwisseling. De Twiin Architectuur ontwikkelt zelf geen fundamentele technologiestandaarden, maar gebruikt zo veel mogelijk bestaande (inter)nationale transactie- en contentstandaarden en Europese richtlijnen (zoals Xt-EHR). Hiermee borgt de Twiin Architectuur dat voorzieningen en koppelvlakken op een uniforme, veilige en toekomstbestendige manier op het stelsel kunnen aansluiten.